काठमाडौं, १७ पुस।
सन् २०२५ विश्व इतिहासमा एक निर्णायक मोडका रूपमा दर्ज भएको छ। यो वर्षले राजनीति, समाज, प्रविधि र अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्धमा गहिरा परिवर्तनहरू देखायो। नेपालदेखि अमेरिका, युरोपदेखि एसिया र अफ्रिकासम्म जेन–जी पुस्ताको राजनीतिक उदय, सत्ताविरुद्धको प्रतिरोध र नयाँ नेतृत्वको खोजीले विश्व राजनीतिलाई हल्लाइदियो। वर्षको अन्त्यतिर अस्ट्रेलियाको बोन्डाइ बिचमा भएको भीषण आतंकवादी हमला र अमेरिकामा जेफ्री एपस्टाइन फाइल्सको सार्वजनिकिकरणले शक्तिशाली व्यक्ति र संस्थाहरूको नैतिकतामाथि गम्भीर प्रश्न खडा गर्यो।
अमेरिकामा डोनाल्ड ट्रम्पको दोस्रो कार्यकाल, युक्रेन युद्धमा उनको सक्रिय मध्यस्थता प्रयास, चीन र रुससँगको संवाद, दक्षिण एसियामा बढ्दो तनाव, मध्यपूर्वको द्वन्द्व र अफ्रिकामा राजनीतिक परिवर्तन—यी सबै घटनाले २०२५ लाई असाधारण बनायो।
जनवरी
वर्षको सुरुआत हिंसात्मक घटनासँगै भयो। जनवरी १ मा अमेरिकाको न्यू ओरलिन्समा भएको ट्रक हमलामा १५ जनाको ज्यान गयो। यसै महिनामा लस एन्जलस आसपासको भीषण डढेलोले हजारौँ एकड जंगल नष्ट गर्यो, ३१ जनाको मृत्यु भयो र करिब २५० अर्ब डलर बराबरको क्षति भयो।
जनवरी २० मा डोनाल्ड ट्रम्पले दोस्रो कार्यकालका लागि राष्ट्रपति पदको शपथ लिए। ७८ वर्षको उमेरमा उनी अमेरिकाका सबैभन्दा ज्येष्ठ निर्वाचित राष्ट्रपति बने। थाइल्यान्ड दक्षिण–पूर्वी एसियामै पहिलो पटक समलिंगी विवाहलाई वैधानिकता दिने देश बन्यो। भारतको प्रयागराज कुम्भ मेलामा भएको भागदौडमा कम्तीमा ३० जनाको मृत्यु भयो।
फेब्रुअरी
फेब्रुअरीमा अमेरिका–चीन व्यापार युद्धको औपचारिक सुरुवात भयो। अमेरिकाले चिनियाँ वस्तुमा थप १० प्रतिशत ट्यारिफ लगायो। मनोरञ्जन क्षेत्रमा ग्रामी अवार्डमा बेयोन्सेले इतिहास रचिन्। महिनाको अन्त्यतिर राष्ट्रपति ट्रम्प, उपराष्ट्रपति जेडी भान्स र युक्रेनी राष्ट्रपति जेलेन्स्कीबीचको ओभल अफिस बैठक असफल रह्यो।
मार्च
मार्च वैज्ञानिक र राजनीतिक दुवै दृष्टिले महत्वपूर्ण रह्यो। फायरफ्लाइ एरोस्पेसको ‘ब्लु घोस्ट’ ले चन्द्रमामा सफल सफ्ट ल्यान्डिङ गर्यो। क्यानडामा मार्क कार्नी प्रधानमन्त्री बने। नामिबियामा नेतुम्बो नान्डी–न्डाइत्वाह पहिलो महिला राष्ट्रपति निर्वाचित भइन्। म्यानमारमा आएको ७।७ रेक्टरको भूकम्पले ५४ सयभन्दा बढीको ज्यान लियो।
अप्रिल
अप्रिल २१ मा पोप फ्रान्सिसको निधन भयो। भारतको पहलगाममा भएको आतंकवादी हमलामा एक नेपालीसहित २६ जनाको मृत्यु भयो, जसले भारत–पाकिस्तान तनाव बढायो। यही महिनामा अमेरिका–युक्रेनबीच खनिज सम्झौता भयो, जसले युक्रेनको पुनर्निर्माणमा अमेरिकी सहभागिता सुनिश्चित गर्यो।
मे
मे महिनामा जर्मनीमा फ्रिडरिक मर्ज चान्सलर बने। भारतले पहलगाम हमलाको जवाफमा पाकिस्तानका सैन्य आधारमा मिसाइल प्रहार गर्यो। चार दिनको द्वन्द्व अमेरिकी मध्यस्थतामा युद्धविराममा परिणत भयो। कार्डिनल रोबर्ट फ्रान्सिस प्रिभोस्ट पहिलो अमेरिकी पोप बने।
जुन
जुनमा युक्रेनले ‘अपरेसन स्पाइडरवेब’ मार्फत रुसी हवाई आधारमा ड्रोन हमला गर्यो। अमेरिकामा ‘नो किङ्स’ आन्दोलन चर्कियो। अमेरिकाले इरानी परमाणु केन्द्रमा हमला गरेपछि इरान–इजरायलबीच १२ दिने युद्ध भयो। महिनाको अन्त्यतिर कंगो र रुवान्डाबीच शान्ति सम्झौता भयो।
जुलाई
१४औँ दलाई लामाले आफ्नो उत्तराधिकारीबारे घोषणा गरे। टेक्सासमा आएको बाढीले १३५ जनाको ज्यान लियो। थाइल्यान्ड–कम्बोडिया सीमामा भएको द्वन्द्व ट्रम्पको मध्यस्थतामा रोकियो।
अगस्ट
अगस्टमा टेलर स्विफ्ट र ट्राभिस केल्सको इन्गेजमेन्ट चर्चामा रह्यो। ट्रम्प र पुटिनबीच अलास्कामा भेट भयो, तर युक्रेन युद्धमा सहमति हुन सकेन।
सेप्टेम्बर
सेप्टेम्बर नेपालका लागि ऐतिहासिक रह्यो। सामाजिक सञ्जाल प्रतिबन्धविरुद्ध जेन–जी आन्दोलन चर्कियो। सरकारी दमनपछि स्थिति विस्फोटक बनेको थियो। ७६ जनाको मृत्यु भएपछि प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीले राजीनामा दिए। अन्तरिम सरकारको नेतृत्व सुशीला कार्कीले सम्हालिन्।
अक्टोबर
इजरायल–हमासबीच युद्धविराम भयो। जापानमा सनाए ताकाइची पहिलो महिला प्रधानमन्त्री बनिन्। ट्रम्प र सी जिनपिङबीच बुसानमा भेट भयो।
नोभेम्बर
न्युयोर्कमा जोहरान ममदानी मेयर निर्वाचित भए। फिलिपिन्समा आएको टाइफुनले सयौँको ज्यान लियो। बाङ्ग्लादेशले पूर्व प्रधानमन्त्री शेख हसिनालाई मानवताविरुद्धको अपराधमा मृत्युदण्ड सुनायो।
डिसेम्बर
डिसेम्बर १४ मा सिड्नीको बोन्डाइ बिचमा आतंकवादी हमला भयो, १५ जनाको मृत्यु भयो। यही महिनामा जेफ्री एपस्टाइन फाइल्सको ऐतिहासिक खुलासा भयो, जसले विश्व राजनीति र शक्ति संरचनालाई गहिरो संकटमा पार्यो।
निष्कर्ष
सन् २०२५ ले विश्वलाई एउटा स्पष्ट सन्देश दियो—परिवर्तन अपरिहार्य छ। जब सत्ता जनताको आवाज सुन्दैन, नयाँ पुस्ताले प्रविधि र एकताका माध्यमबाट आफ्नै बाटो बनाउँछ। युक्रेन, गाजा र अन्य द्वन्द्व अझै टुंगिएका छैनन्। तर २०२५ ले सिकाएका पाठहरूले २०२६ लाई अझ जिम्मेवार र सम्भवतः अझ मानवीय बनाउने अपेक्षा गर्न सकिन्छ।
