काठमाडौं, २४ साउन । शेयर बजार ओरालो लागेसँगै यो साता समग्रमा नेप्से परिसूचकमा उल्लेख्य गिरावट आएको छ। साताको पहिलो दिनदेखि नै बजारमा उतारचढाव देखिए पनि अन्तिम चार कारोबार दिनमा बजारले अपेक्षित गति लिन सकेन। फलस्वरूप साताको सुरुवातको तुलनामा अन्तिम कारोबार दिनसम्म नेप्से परिसूचक करिब ३४ अंकले घटेको छ।
शुक्रबार नेप्से परिसूचक ४ दशमलव ०५ अंकले घटेर २ हजार ६५० विन्दुमा कायम भयो। यस दिन ३३४ कम्पनीका १ करोड ३ लाख १३ हजार ९७९ कित्ता शेयर किनबेच हुँदा ३ अर्ब ७७ करोड रुपैयाँभन्दा बढीको कारोबार भयो। कारोबार रकमका आधारमा सोलु हाइड्रोपावर अग्रस्थानमा रह्यो। कम्पनीको मात्रै ३९ करोड २५ लाख रुपैयाँबराबरको शेयर कारोबार भएको थियो।
शुक्रबार ८४ कम्पनीको शेयर मूल्य बढ्दा १८५ कम्पनीको शेयर मूल्य घट्यो। यसले साताको अन्तिम कारोबारमा पनि बजारमा बिक्री दबाब कायम रहेको संकेत गरेको छ।
चार दिन बजार घट्दा एक दिन मात्रै सामान्य सुधार
साताको पहिलो कारोबार दिन सोमबार नेप्से परिसूचक १ दशमलव २० अंकले घटेर २ हजार ६८४ विन्दुमा बन्द भएको थियो। यस दिन ३४९ कम्पनीका १ करोड १४ लाख ४९ हजार कित्ता शेयर कारोबार हुँदा ४ अर्ब ५७ करोड रुपैयाँभन्दा बढीको कारोबार भएको थियो।
सोमबार १२६ कम्पनीको शेयर मूल्य बढ्दा १४१ कम्पनीको घटेको थियो। साताको सुरुवातमै बजारमा सामान्य गिरावट देखिए पनि कारोबार रकम भने तुलनात्मक रूपमा बलियो थियो।
मंगलबार भने बजारमा गिरावट तीव्र बन्यो। नेप्से परिसूचक २१ दशमलव १५ अंकले घटेर २ हजार ६६३ विन्दुमा झर्यो। यस दिन ३४३ कम्पनीका १ करोड ७ लाख ६१ हजार कित्ता शेयर किनबेच हुँदा ४ अर्ब ७ करोड रुपैयाँभन्दा बढीको कारोबार भएको थियो।
मंगलबार ५८ कम्पनीको शेयर मूल्य बढ्दा २१४ कम्पनीको शेयर मूल्य घटेका थिए। धेरै कम्पनीको शेयर मूल्य घट्नुले बजारमा बिक्रीकर्ताको दबाब बढेको देखाएको थियो।
बुधबार भने बजारमा केही सुधार देखियो। नेप्से परिसूचक ४ दशमलव ७९ अंकले बढेर २ हजार ६६७ विन्दुमा पुगेको थियो। यस दिन ३५० कम्पनीका १ करोड ६७ हजार कित्ता शेयर किनबेच हुँदा ४ अर्ब ४० करोड रुपैयाँभन्दा बढीको कारोबार भएको थियो।
बुधबार १२२ कम्पनीको शेयर मूल्य बढ्दा १४३ कम्पनीको घटेको थियो। कारोबार रकमका आधारमा सोलु हाइड्रोपावर नै अगाडि रह्यो। कम्पनीको ५८ करोड १० लाख रुपैयाँबराबरको शेयर कारोबार भएको थियो।
तर बुधबारको सामान्य सुधार टिक्न सकेन। बिहीबार नेप्से १३ दशमलव ८२ अंकले घटेर २ हजार ६५४ दशमलव १५ विन्दुमा झर्यो। यस दिन ६४ कम्पनीको शेयर मूल्य बढ्दा २०२ कम्पनीको घटेको थियो भने १० कम्पनीको शेयर मूल्य स्थिर रह्यो।
बिहीबार ४ अर्ब ६२ करोड रुपैयाँभन्दा बढीको कारोबार भयो। कारोबार रकमका आधारमा रिडी पावर कम्पनी अगाडि रह्यो।
शुक्रबार पनि बजार ४ दशमलव ०५ अंकले घटेपछि साताको अन्तिम दिन नेप्से २ हजार ६५० विन्दुमा रोकिएको हो।
साताको कारोबारमा बिक्री दबाब
साताभरको कारोबारलाई हेर्दा बजारमा खरिदभन्दा बिक्री दबाब बढी देखिएको छ। सोमबारदेखि शुक्रबारसम्म चार कारोबार दिन नेप्से घटेको छ भने बुधबार मात्रै सामान्य सुधार आएको छ।
साताको सुरुवातमा २ हजार ६८४ विन्दुमा रहेको नेप्से अन्तिम कारोबार दिन २ हजार ६५० विन्दुमा झरेको छ। यस आधारमा साताभर नेप्से करिब ३४ अंकले घटेको देखिन्छ।
कारोबार रकम भने साताभर ३ अर्ब ७७ करोडदेखि ४ अर्ब ६२ करोड रुपैयाँको बीचमा रह्यो। बजार घटे पनि दैनिक कारोबार रकम ४ अर्ब रुपैयाँ आसपास रहनुले लगानीकर्ताको सहभागिता पूर्ण रूपमा कमजोर नभएको देखाउँछ। तर कारोबारको तुलनामा परिसूचकमा सुधार नआउनुले खरिदभन्दा बिक्री पक्ष प्रभावशाली रहेको संकेत गर्छ।
हाइड्रोपावर कम्पनीहरूमा लगानीकर्ताको आकर्षण भने यो साता पनि देखियो। विशेषगरी सोलु हाइड्रोपावर र रिडी पावरजस्ता कम्पनीमा उच्च कारोबार भएको छ।
प्राथमिक बजार सुधारमा धितोपत्र बोर्डको जोड
दोस्रो बजारमा उतारचढाव देखिइरहेका बेला नेपाल धितोपत्र बोर्डले प्राथमिक पुँजीबजार सुधारका लागि महत्वपूर्ण पहल अघि बढाएको छ।
बोर्डले ‘नेपालको प्राथमिक पुँजी बजार विकाससम्बन्धी श्वेतपत्र, २०८३’ जारी गरेको छ। श्वेतपत्रले नेपालको प्राथमिक पुँजीबजारको विद्यमान अवस्थाको समग्र मूल्यांकन गर्दै संरचनागत समस्या पहिचान गर्ने र सुधारका आवश्यक क्षेत्र निर्धारण गर्ने लक्ष्य राखेको छ।
अन्तर्राष्ट्रिय असल अभ्यासको अध्ययन गरी नेपालको आवश्यकता र अवस्थाअनुसार सुधारको मोडेल प्रस्ताव गर्ने, सार्वजनिक निष्कासन प्रणालीलाई बजारमा आधारित बनाउने तथा लगानीकर्ता संरक्षणलाई थप सुदृढ गर्ने विषयलाई पनि श्वेतपत्रले प्राथमिकतामा राखेको छ।
प्राथमिक बजारलाई थप व्यवस्थित, पारदर्शी र लगानीकर्तामैत्री बनाउने प्रयासका रूपमा बोर्डको यो पहललाई हेरिएको छ। विशेषगरी सार्वजनिक निष्कासनको प्रक्रिया, कम्पनी छनोट, निष्कासन मूल्य निर्धारण र लगानीकर्ताको हित संरक्षणसँग जोडिएका विषयमा सुधारको अपेक्षा गरिएको छ।
प्राथमिक बजार सुधारका लागि ७ सदस्यीय कार्यदल
बोर्डले प्राथमिक बजार सुधार सहजीकरण कार्यदलसमेत गठन गरेको छ। बोर्डको नियमन विभागका कार्यकारी निर्देशकको संयोजकत्वमा गठन गरिएको कार्यदलमा बोर्डका तीनजना कर्मचारी, नेपाल स्टक एक्सचेन्जका एकजना प्रतिनिधि, मर्चेन्ट बैंकर्स एसोसिएसन अफ नेपालका अध्यक्ष तथा नेपाल उद्योग वाणिज्य महासंघको पुँजीबजार समितिका संयोजक गरी सात सदस्य रहेका छन्।
कार्यदलले प्राथमिक बजारलाई थप पारदर्शी, विश्वसनीय र लगानीकर्तामैत्री बनाउने विषयमा अध्ययन तथा सुझाव दिनेछ।
आवश्यकताअनुसार नेपाल चार्टर्ड एकाउन्टेन्ट्स संस्था (आईक्यान), विद्युत् नियमन आयोग, स्वतन्त्र ऊर्जा उत्पादकहरूको संस्था नेपाल (इप्पान), स्टक ब्रोकर एसोसिएसन अफ नेपाल, सीडीएससीलगायत सरोकारवाला निकायका विज्ञलाई समेत आमन्त्रण गर्न सक्ने व्यवस्था गरिएको छ।
यसले प्राथमिक बजार सुधारलाई एउटै नियामक निकायको दृष्टिकोणमा सीमित नराखी विभिन्न क्षेत्रका सरोकारवालाको सुझाव समेट्ने प्रयास भएको देखाउँछ।
अब लगानीकर्ताको नजर सुधारतर्फ
यो साता लगातारको गिरावटपछि नेप्से २ हजार ६५० विन्दुको आसपास आइपुगेको छ। कारोबार रकम अझै ४ अर्ब रुपैयाँ आसपास रहनु बजारमा लगानीकर्ताको सक्रियता कायम रहेको संकेत हो। यद्यपि अधिकांश कम्पनीको शेयर मूल्य घट्नु र बजारले माथिल्लो स्तर समात्न नसक्नुले तत्कालै बजारमा बलियो सकारात्मक मनोविज्ञान निर्माण भइनसकेको देखिन्छ।
अब आगामी साता बजारले २ हजार ६५० विन्दुको आसपास आफ्नो स्थिति कसरी कायम गर्छ भन्ने विषय महत्वपूर्ण हुनेछ। साथै उच्च कारोबार भएका हाइड्रोपावर तथा अन्य समूहका कम्पनीमा लगानीकर्ताको चासो निरन्तर रहन्छ वा बजारका अन्य क्षेत्रमा समेत खरिद विस्तार हुन्छ भन्ने कुराले बजारको आगामी दिशा निर्धारण गर्न सक्नेछ।
त्यससँगै धितोपत्र बोर्डको प्राथमिक बजार सुधारसम्बन्धी श्वेतपत्र र सुधार सहजीकरण कार्यदलले दिने सुझाव तथा त्यसको कार्यान्वयनले नेपालको पुँजीबजारको दीर्घकालीन विकासमा कस्तो प्रभाव पार्छ भन्ने विषय पनि लगानीकर्ताको चासोको विषय बनेको छ।
